Tajemnice „Linii Mołotowa”

 O umocnieniach radzieckich z lat 1940-41, zachowanych w lepszym lub gorszym stanie, nad górnym Sanem, tj. w południowej części tzw. „Przemyskiego Rejonu Umocnionego” pisano już wielokrotnie, głównie na łamach lokalnej prasy.

  Wspominali o nich w swoich artykułach  m.in. A. i M. Skowrońscy, T. Filar, S. Maciela oraz dr hab. Andrzej Olejko, który poświęcił temu tematowi również rozdział w swojej książce „Słowackie epizody polskiego Podkarpacia”.  O „Węźle Załuż”  napisał również artykuł w „Dziejach Podkarpacia” – A. Małysz.  Niestety, nigdy umocnienia naszego regionu nie doczekały się kompleksowego opracowania, na podobieństwo prac T. Berezy, P.Chmielowca, J. Grechuty dotyczących okolic Przemyśla oraz Raworuskiego Rejonu Umocnionego,    a także  świetnej pracy T. Wesołowskiego o Brzeskim Rejonie Umocnionym.

Próbę taką podjęło czterech miłośników historii: Robert Bańkosz, Arkadiusz Komski, Krzysztof Plamowski i Paweł Wójcik. (członkowie Stowarzyszenia Przewodników Turystycznych „Karpaty”),  którzy dokonali wstępnej inwentaryzacji obiektów poradzieckich i poniemieckich, na odcinku, którym przebiega „Szlak Nadsańskich Umocnień”, tj. od. Bóbrki k. Soliny do Bachowa k. Krzywczy.

Nieocenioną pomoc wspomnianej grupie "badaczy"  oddają pasjonaci historii fortyfikacji, bracia: Łukasz i Marcin Kozdrój z Wrocławia, autorzy licznych, fachowych opracowań, wspomniany już,  znany i popularny historyk – dr hab. Andrzej Olejko a w szczególności pracownik naukowy
Muzeum Historycznego w Sanoku mgr Andrzej Romaniak.

Szczegółowa praca na ten temat powinna się ukazać do końca bieżącego roku. Obecnie przedstawiamy zdjęcia prezentujące kilka wybranych ciekawostek z naszego regionu:

Foto:

1.Jedyny, zachowany na całej „Linii Mołotowa” schron obserwacyjno-dowódczy w Lesku.
2.Autor przy stanowisku Ł-17, na armatę forteczną  76, 2 mm, z jarzmem kulistym – jedyne, zachowane w Przemyskim Rejonie Umocnionym, ogromna rzadkość (!)
3.Całkowicie zachowana półkaponiera altyleryjska, obecnie w większości zasypana z zewnątrz – Olchowce.
4.Zachowany w idealnym stanie schron do ognia bocznego – Jabłonica Ruska.
5.Stanowisko NPS – 3, na karabin maszynowy Maksim wz. 1910, kaliber 7,62 mm, jedno z dwóch zachowanych w schronie na Olchowcach
6.Jedno z 2 stanowisk Ł-17 – bez jarzm kulistych u stóp góry  Sobień.
7.Schron bojowy, na którym Niemcy, po jego zdobyciu, ćwiczyli skuteczność swojej artylerii oraz nakręcili kronikę wojenną o „Fall Barbarossa” - Olchowce
8.Pozostałość niemieckiego bunkra kolejowego w Zagórzu.
9.Jeden z dwóch niemieckich bunkrów, znajdujących się pod sanockim zamkiem.
10.Wnętrze schronu w Iskani.
11.Kopuła obserwacyjno-dowódcza wz. 36, stojąca na półkaponierze altyleryjskiej, zachowanego obiektu w Przemyślu. Podobne znajdowały się w okolicach Sanoka i Leska. Były one zdemontowane przez Rosjan z dawnych umocnień polskich SGO Polesie i przeniesione na schrony tzw. „Linii Mołotowa”.

W miarę postępu prac, będą ukazywać się nowe zdjęcia i informacje o nadsańskich fortyfikacjach.

Paweł Wójcik

Patronat nad stroną:

Podkarpacki Portal Informacyjny www.p24.pl

Bieszczadzki Portal Informacyjny www.bieszczady24.pl

Portal Regionalny www.esanok.pl